ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധ ശൃംഖല നൽകുന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾ; ലിംഫോമ അറിയേണ്ടതെല്ലാം
ഡോ. മുഹമ്മദ് ഷാഫി. കെ
സീനിയർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് – മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജി
ആസ്റ്റർ മിംസ് മദർ ഹോസ്പിറ്റൽ, അരീക്കോട്
നമ്മുടെ ശരീരം അതിസങ്കീർണ്ണമായ ഒരു പ്രതിരോധ സംവിധാനമാണ്. ശരീരത്തിനുള്ളിൽ സംഭവിക്കുന്ന പല മാറ്റങ്ങളും വിവിധ ലക്ഷണങ്ങളിലൂടെ പുറത്തേക്ക് പ്രകടമാകാറുണ്ട്. ശരീരത്തെ രോഗാണുക്കളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രധാന സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നാണ് ലസികാ വ്യവസ്ഥ (Lymphatic System).
പനി, തൊണ്ടവേദന തുടങ്ങിയ അണുബാധകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കഴുത്തിലും കക്ഷത്തിലും മറ്റും ചെറിയ തടിപ്പുകൾ അഥവാ ലസികാഗ്രന്ഥികളുടെ (Lymph Nodes) വീക്കം ഉണ്ടാകുന്നത് സാധാരണമാണ്. എന്നാൽ അണുബാധ മാറിയ ശേഷവും ഇത്തരം തടിപ്പുകൾ തുടരുകയോ ക്രമേണ വലുതാകുകയോ ചെയ്താൽ അത് അവഗണിക്കരുത്.
എന്താണ് ലസികാ വ്യവസ്ഥ?
രക്തക്കുഴലുകൾ പോലെ ശരീരത്തിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ശൃംഖലയാണ് ലസികാ വ്യവസ്ഥ. ഇതിൽ പ്രധാനമായും ഉൾപ്പെടുന്നത്:
- ലസികാഗ്രന്ഥികൾ: രോഗാണുക്കളെ അരിച്ചെടുത്ത് പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനത്തിൽ സഹായിക്കുന്ന ചെറിയ ഗ്രന്ഥികൾ. കഴുത്ത്, കക്ഷം, തുടയിടുക്ക് തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇവ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു.
- ലിംഫോസൈറ്റുകൾ: രോഗാണുക്കളോട് പോരാടുന്ന പ്രത്യേകതരം ശ്വേതരക്താണുക്കൾ.
- ലസികാ നാളികൾ: ലസികാ ദ്രാവകത്തെ ശരീരത്തിലുടനീളം എത്തിക്കുന്ന നാളികൾ.
- മറ്റ് അവയവങ്ങൾ: പ്ലീഹ (Spleen), അസ്ഥിമജ്ജ (Bone Marrow), ടോൺസിലുകൾ, തൈമസ് ഗ്രന്ഥി എന്നിവ.
ബാക്ടീരിയയോ വൈറസോ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ പ്രതിരോധ കോശങ്ങൾ അവയ്ക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ലസികാഗ്രന്ഥികൾ താൽക്കാലികമായി വീങ്ങാം. സാധാരണയായി അണുബാധ മാറുന്നതോടെ ഈ വീക്കവും കുറയുന്നു.
അണുബാധയോ അർബുദമോ?
ലസികാഗ്രന്ഥികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ വീക്കങ്ങളും അർബുദത്തിന്റെ ലക്ഷണമല്ല. പലപ്പോഴും അണുബാധയെ തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന Reactive Lymphadenopathy ആയിരിക്കും കാരണം.
അണുബാധ മൂലമുള്ള വീക്കങ്ങൾ സാധാരണയായി:
- തൊടുമ്പോൾ വേദനയുണ്ടാകാം
- മൃദുവായിരിക്കും
- ചലിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും
- അണുബാധ മാറുന്നതോടെ വലുപ്പം കുറയും
എന്നാൽ ലിംഫോമയിൽ അസാധാരണമായ ലിംഫോസൈറ്റുകൾ അനിയന്ത്രിതമായി പെരുകുന്നു. അതിനാൽ ലിംഫോമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥിവീക്കം പലപ്പോഴും:
- വേദനയില്ലാത്തതായിരിക്കും
- ക്രമേണ വലുപ്പം വർധിക്കാം
- റബ്ബർ പോലെ കട്ടിയുള്ളതായി അനുഭവപ്പെടാം
- ചിലപ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ള കലകളോട് ചേർന്നതുപോലെ തോന്നാം
- രണ്ടാഴ്ചയിലധികം തുടരാം
ഇതിനൊപ്പം വിട്ടുമാറാത്ത പനി, രാത്രിയിലെ അമിത വിയർപ്പ്, കാരണമില്ലാത്ത ശരീരഭാരം കുറയൽ തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.
എന്താണ് ലിംഫോമ?
ലിംഫോസൈറ്റുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതിരോധ കോശങ്ങൾ അസാധാരണമായി പെരുകി നിയന്ത്രണം വിട്ട് വളരുന്ന ഒരു കൂട്ടം രക്താർബുദങ്ങളെയാണ് ലിംഫോമ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളാണ് ലിംഫോമയ്ക്ക്:
1. ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ
ചെറുപ്പക്കാരിൽ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന ലിംഫോമയുടെ ഒരു പ്രധാന വിഭാഗമാണിത്. മൈക്രോസ്കോപ്പ് പരിശോധനയിൽ Reed–Sternberg cells എന്ന പ്രത്യേക അസാധാരണ കോശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
രോഗത്തിന്റെ വ്യാപനം പലപ്പോഴും ഒരു ലസികാഗ്രന്ഥിയിൽ നിന്ന് അടുത്തതിലേക്ക് എന്ന ക്രമത്തിൽ നടക്കുന്നു. തുടക്കത്തിൽ കണ്ടെത്തി ശരിയായ ചികിത്സ ലഭിച്ചാൽ പല രോഗികളിലും പൂർണ്ണ രോഗമുക്തി സാധ്യമാണ്.
2. നോൺ-ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ
ബി-കോശങ്ങളിലോ ടി-കോശങ്ങളിലോ ഉണ്ടാകുന്ന അസാധാരണ മാറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് നോൺ-ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ.
ഇതിന് പല ഉപവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ചിലത് വളരെ പതുക്കെയും ചിലത് വേഗത്തിലും വളരാം. ലസികാഗ്രന്ഥികൾക്ക് പുറമെ അസ്ഥിമജ്ജ, കരൾ തുടങ്ങിയ മറ്റ് അവയവങ്ങളെയും ബാധിക്കാം.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ
താഴെപ്പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടുന്നത് പ്രധാനമാണ്:
🔹 കഴുത്ത്, കക്ഷം, തുടയിടുക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ രണ്ടാഴ്ചയിലധികം തുടരുന്ന വേദനയില്ലാത്ത തടിപ്പുകൾ
🔹 കാരണം വ്യക്തമല്ലാത്തതും തുടർച്ചയായി തുടരുന്നതുമായ പനി
🔹 രാത്രികാലങ്ങളിൽ അമിതമായി വിയർക്കുന്നത്
🔹 ഭക്ഷണക്രമത്തിൽ വലിയ മാറ്റമില്ലാതെയും ശരീരഭാരം ഗണ്യമായി കുറയുന്നത്
🔹 അമിതമായ ക്ഷീണവും തളർച്ചയും
🔹 വിട്ടുമാറാത്ത ശരീരചൊറിച്ചിൽ
ശ്രദ്ധിക്കുക: ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ ലിംഫോമ തന്നെയാണെന്ന് അർത്ഥമില്ല. മറ്റ് പല രോഗാവസ്ഥകളിലും ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.
ആരിലാണ് രോഗസാധ്യത കൂടുതലാകുന്നത്?
ചില ഘടകങ്ങൾ ലിംഫോമയുടെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്:
- പ്രായം
- പ്രതിരോധശേഷി കുറയുന്ന അവസ്ഥകൾ
- HIV അണുബാധ
- അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് ശേഷം ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില പ്രതിരോധശേഷി കുറയ്ക്കുന്ന മരുന്നുകൾ
- ചില വൈറൽ അണുബാധകൾ, ഉദാഹരണത്തിന് EBV
- ചില രാസവസ്തുക്കളുമായുള്ള ദീർഘകാല സമ്പർക്കം
എന്നിരുന്നാലും, ഇത്തരം ഘടകങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തവരിലും ലിംഫോമ ഉണ്ടാകാം.
എങ്ങനെയാണ് രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുന്നത്?
രോഗലക്ഷണങ്ങളും ശാരീരിക പരിശോധനയും അടിസ്ഥാനമാക്കി ഡോക്ടർ ആവശ്യമായ പരിശോധനകൾ നിർദേശിക്കും.
പ്രധാന പരിശോധനകൾ:
🩸 രക്തപരിശോധനകൾ
ശരീരത്തിലെ രക്തകോശങ്ങളുടെയും മറ്റ് ഘടകങ്ങളുടെയും നില വിലയിരുത്താൻ.
🔬 ബയോപ്സി (Biopsy)
ലസികാഗ്രന്ഥിയിലെ അസാധാരണമായ കോശങ്ങളെ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാൻ. പല സാഹചര്യങ്ങളിലും ലിംഫോമ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന പരിശോധനയാണിത്.
🩻 CT Scan / PET Scan
രോഗം ശരീരത്തിലെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് വിലയിരുത്താനും രോഗത്തിന്റെ ഘട്ടം നിർണ്ണയിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
ലസികാഗ്രന്ഥിയിൽ തടിപ്പ് കണ്ടാൽ എന്തുചെയ്യണം?
ലസികാഗ്രന്ഥിയിൽ തടിപ്പോ വീക്കമോ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ:
❌ അമർത്തുകയോ ശക്തമായി മസാജ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്യരുത്.
❌ ചൂടുപിടിപ്പിക്കരുത്.
❌ സ്വയം മരുന്ന് കഴിച്ച് ചികിത്സ വൈകിക്കരുത്.
✅ തടിപ്പ് തുടരുകയോ വലുപ്പം വർധിക്കുകയോ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്താൽ ഡോക്ടറെ സമീപിക്കുക.
നേരത്തെ കണ്ടെത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ്
ലിംഫോമയ്ക്ക് പല തരങ്ങളും ഉപവിഭാഗങ്ങളും ഉള്ളതിനാൽ രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ചികിത്സയും ഓരോ രോഗിയിലും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. നേരത്തെ രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുകയും അനുയോജ്യമായ ചികിത്സ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
ശരീരം നൽകുന്ന അസാധാരണമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിക്കാതെ, ആവശ്യമായ സമയത്ത് വിദഗ്ധ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടുക.
